ISTE Herbaryumu

İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu bir üniversite herbaryumudur ve kuruluşu 1945 yılına dayanır. Tıp Fakültesine bağlı Eczacı Okulu’nda Farmakognozi Kürsüsü içinde Türkiye’nin tıbbi bitkilerinden örnekler toplanarak oluşturulan bu herbaryum, 1964 yılında Farmasötik Botanik Kürsüsünün (Direktör: Prof. Dr. Asuman Baytop) kurulmasından sonra 7760 bitki örneği ile bu kürsüye devredilmiştir. 1956 yılından itibaren kısaca ISTE adı ile tanınır.

herba dolap

Herbaryum

Herbaryum, bitkiler ile yapılan tüm bilimsel çalışmalara kaynak oluşturan kurutulmuş bitki koleksiyonudur. Bu koleksiyonlar, bilimsel olarak toplanan, preslenerek kurutulan, karton üzerine yapıştırılan, detaylı bilgiler (toplandığı yer, ortam, yükseklik, koordinatlar, tarih, toplayıcılar, v.b. gibi) içeren etiketler taşıyan ve toz geçirmeyen, tercihen çelik dolaplarda, sistematik bir düzen içinde saklanan bitki örneklerinden oluşur.

Bu merkezler bütün bitki gruplarını ve bütün coğrafi bölgeleri kapsayan, çok amaçlı ve büyük olabilecekleri gibi sadece belirli bir amaç için de oluşturulabilirler. Herbaryumlar; üniversitelere, özel enstitülere, araştırma merkezlerine ya da özel kişilere ait olabilirler.

Herbaryumlar bitkilerle ilgili çeşitli konularda bilimsel araştırmalar yapan araştırıcılara, bitki ticareti yapanlara, doğadaki bitkileri tanımak isteyenlere, bitkileri tanıtma, yayılış alanları ile ilgili bilgiler vermek amacıyla hizmet vermektedir. Dünyanın en büyük herbaryumları içinde Kew(K), Paris (P), Leningrad (LE), Cenevre (G) başta gelmektedir ve bu herbaryumlarda çok çeşitli coğrafik bölge ve ülkelerden toplanan milyonlarca kurutulmuş bitki örneği saklanmaktadır.

Herbaryumlarınbaşlıca işlevleri:

  • Bitki tayini için güvenilir karşılaştırma örneklerini barındırmak

  • Zaman kavramı olmaksızın bitkilere ulaşımı sağlamak

  • Eğitim

  • Bilimsel çalışmaların dayandığı referans bitki örneklerini saklamak

ISTE’nin Önemi

Türkiye Florası’nın yazımı aşamasında Edinburgh Herbaryumundan uzman kişilerce tayin edilmiş çoğu değişim veya ödünç, az bir kısmı ise hediye şeklinde gelmiş çok değerli bitki örnekleri bulunmaktadır. ISTE’de 87 adet tipus* ve 122 adet tip örneği fotoğrafına sahiptir. ISTE Türkiye Florasındaki monotipik endemik cinslerin** tümünü bünyesinde barındırmaktadır.

 

*Tipus (tip örneği); taksonomide yeni bir tür olarak ilk defa adlandırılmış, ona dayanılarak ilk geçerli betimlemesi yapılmış olan bitki örneğidir.

**Monotipik endemik cins; tek bir türle temsil edilen, ve bu türü de endemik olan cinslerdir.

ISTE’de bulunan türlerin listesine ulaşmak için tıklayınız.

Türkiye Florası’nın Yazımına Katkıları

Bir ülkenin doğal bitki çeşitliliğini tanıtan önemli eserler o ülkenin floralarıdır. Türkiye Florası “Flora of Turkey and The East Aegean Islands” adlı eser Prof. PH. Davis tarafından 1965-1985 yılları arasında 9 cilt halinde yayınlanmıştır. Her cilt yayında iken yeni türler ve yeni yayılışlar bulunduğu için 1988 yılında I. ve 2001 yılında Türk bilim adamları tarafından II. ek cilt yayınlanmıştır. Bu anıtsal eserde 3192 ISTE örneği yer almaktadır.

Türkiye Florasında Solanaceae, Typhaceae (Prof. Dr. Asuman Baytop) familyaları ve Nonea, Phalaris, Molinia, Arundo, Phragmites, Cortaderia (Prof. Dr. Asuman Baytop), Asphodeline (Prof. Dr. Ertan Tuzlacı, V.A. Matthews ile birlikte) cinsleri ISTE’de görevli araştırıcılar tarafından yazılmıştır.

Türk araştırıcılar tarafından yazılan Türkiye Florası’nın 11. cildinin temeli, ISTE’de çalışan araştırıcılar tarafından hazırlanmış, Check-List’lere dayanmaktadır. Yazımının büyük bir kısmı ISTE’de gerçekleştirilen 11. cildin editörlerinden biri, halen ISTE Direktörlüğü görevini sürdüren Prof. Dr. Neriman Özhatay’dır.

“Euro-Med Plant Base” adlı uluslararası projeye Avrupa ve Akdeniz ülkelerinde yayılış gösteren Liliaceae familyasının Türkiye’de yetişen taksonları listelenerek katkıda bulunulmaktadır. “Atlas Florae Europaeae” adlı bir diğer uluslararası projede Trakya bitkilerinin haritalara işlenmesinde ISTE, Türkiye temsilcisi olarak görev yapmaktadır.

01/12/2012
2162 defa okundu

İstanbul Üniversitesi

34452 Beyazıt/Fatih-İstanbul

Tel: 0 (212) 440 00 00