Trakya (Türkiye’nin Avrupa Yakası) Florası

 

Trakya, Türkiye’nin Avrupa kıtasında yer alan küçük bir bölümüdür ve 23.500 km2 lik alanı kapsar. Marmara Denizinin kuzeyinde yeralan bölge, Karadeniz ile istanbul boğazı, Ege denizi ile de Çanakkale boğazı sayesinde bağlantılıdır. Bu iki boğaz ile Avrupa ve Asya kıtaları birbirinden ayrılır, Türkiye’nin genel topografyası ile karşılaştırıldığında Trakya alçak bir topografya sahiptir.

Bölgenin Kuzeydoğusunda yer alan Yıldız Dağları silsilesi (Istranca Dağları) Bulgaristan’ın Güneydoğusundan Karadeniz’e kadar uzanır. Bu sıradağların en yüksek noktası Mahya Dağıdır (1035 m). Anadolu’nun Kuzey Karadeniz Dağlarının alçak yükseltilerini Trakya’da temsil eder. Büyük oranda şist yapısındadır ve orman vejetasyonu ile kaplıdır. Nemli kuzey yamaçlarında Fagus orientalis ormanları ve Rhododendron ponticum çalılıkları yer alır.

Bölgenin Güneybatısında yer alan, Ganos Dağı (Tekir Dağı) ve Koru Dağı (Güneye doğru Gelibolu Yarımadasına doğru devam eder) Pinus brutia ormanları ve maki vejetasyonu ile tipik Doğu Akdeniz vejetasyonu gösterir. Trakya’nın büyük bir kısmı Ergene nehri ile drane edilen, 200 metreden daha alçak hafif dalgalı bir yüzey şekline hakimdir ve neredeyse tamamı tarım alanı haline getirilmiştir.

Trakya’nın florası ondokuzuncu yüzyılın başlarından beri birçok yabancı botanikçinin ilgisini çekmiştir, özellikle Clarke (1816), Grisebach (1938-40), Formanek (1890) ve Aznavour (1897-1913) tarafından İstanbul’un Avrupa yakasından çok sayıda bitki kayıdı verilmiştir. Trakya’dan çok sayıda yeni kayıt 1912-1923 savaşları sırasında Bulgar, Rus ve İngiliz askeri personel tarafından yayınlanmıştır.

1950 yıllarından sonra Türk botanikçileri tarafından Trakya’dan çok sayıda bitki örneği toplanmış ve bölgenin florasına yeni türler ilave edilmiştir. Bunlar içinde en önemlisi Prof. Asuman Baytop ve arkadaşları tarafından yapılan geziler ve ISTE’de (İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu) saklanan bitki örnekleridir.

Trakya florası yaklaşık 2250 çiçekli bitki ve eğrelti çeşidinden oluşmaktadır. Bu sayıya alttür ve varyeteler dahildir. Bu rakam, İki Flora (The Flora of European Turkey,Webb,1966 ve Flora of Turkey and The East Aegean Islands, Davis 1965-88 ve ek ciltleri  Suppl. I ve II) ile bölgenin florası hakkında yayınlanmış yaklaşık 95 yayın ve ISTE Herbaryumundaki bitki örneklerine dayanır.

Türkiye’nin Anadolu kısmı ile karşılaştırıldığında bitki çeşitliliği az gibi görünse de, bu kadar küçük ve yüksekliği 1000 m aşmayan bir alanda ve doğal vejetasyonun bu kadar yok edildiği, bölgenin her tarafında kereste üretimi nedeniyle ormanlarının tahrip edilmesine ragmen, bitki çeşitliği bakımından önemli bir bölgedir. Trakya’nın bu nispeten zengin bitki çeşitliliği değişik iklim tipleri ile çeşitli habitatlara sahip olması ile açıklanabilir. Türkiye’nin Avrupa yakasının bu zenginliğine önemli birbaşka neden ise çeşitli floristik elementlerin, (Akdeniz, Balkan-Orta Avrupa, Sarmatiyan ve Öksin bölge bitkileri) karşılaştığı bir bölge olmasıdır. 300 den fazla ülkemiz için nadir ve endemik bitki çeşidine ev sahipliği yapan Trakya 50 kadar türün dünyadaki en zengin populasyonlarına sahiptir. Doğa koruma açısından ulusal ve uluslararası öneme sahip çeşitli habitatlar bölgede yer alır.

  • Karadeniz kıyısı boyunca uzanan kıyı kumulları
  • Sulak alanlar (longoz ormanları ve kıyı lagünleri)
  • Istranca (Yıldız Dağları) Dağlarının kuzey sırtlarındaki nemli ormanlar
  • Karakteristik Orta Avrupa Step yapısındaki kurak kireçtaşlı çayırlar ve parçalanmış fundalıklar