Nature 2030 Hedefleri (IUCN)
NATURE 2030 HEDEFLERİ
Dünyadaki yaşamın geleceği her geçen gün yaptığımız seçimlere ve bu seçimlerin önümüzdeki yıllarda uygulanmasına göre değişmekle birlikte; küresel ölçekte acil bir eylem planına ihtiyaç duyulmakta ve bu ihtiyaç her geçen gün artmaktadır.
Vizyonu doğaya değer veren ve onu koruyan adil bir dünya olan ve misyonu doğal dünyamızı koruma ve insanlar ve doğa için sağlıklı ve adil bir gezegeni yeniden inşa etmek olan Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN); 70 yılı aşkın süredir, insanlar ve doğa için sürdürülebilir bir gelecek amacıyla çalışmalar yapmaktadır.
Devletleri, devlet kurumlarını ve ulusal ve uluslararası sivil toplum ve yerli halk örgütlerini içeren IUCN, dört yılda bir bir programı onaylar ve hedefler belirler. Nature 2030 IUCN Programı, ilk kez hedefini 10 yıllık bir zaman diliminde (2021-2030) belirlemiştir. Bu uzun vadeli hedef, BM 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi ve 2020 küresel biyoçeşitlilik çerçevesi ile uyum sağlamaktadır.
Ek olarak, içinde bulunduğumuz COVID-19 pandemisinin bu programın mantığını ve yapısını temelden değiştirmemekte ve hatta daha da çok önemli hale getirmektedir. Bununla birlikte, pandemi, doğa ile bulaşıcı hastalıkların ortaya çıkması ve insan sağlığı ile ilgili sorunlar programın özelliklerini etkilemektedir.
Nature 2030; üyeleri, IUCN komisyonları, ulusal ve bölgesel komiteleri ve sekreteryası ile bu bileşenlerin rollerini, kapasitelerini ve benzersiz özelliklerini kullanarak çalışan gerçek anlamda birleşik bir programdır.
Birleşmiş Milletler’in 193 devlet üyesinin tamamı tarafından kabul edilen 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi, küresel engelleri ele almak için Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH’ler) belirleyerek (okyanuslar, karada yaşam, toplum cinsiyet eşitliği, tatlı sular, iklim, iyi yönetişim, COVID-19 pandemisi, insan, evcil hayvan ve çevre sağlığı, yoksulluğun ortadan kaldırılması, gıda güvenliği vb.) doğanın korunması, dünya ekonomilerini desteklemek ve sürdürmek için çalışmalar yapmaktadır. Mevcut küresel sorunlar birbirleriyle bağlantılı ve birbirine bağımlıdır ve hiçbiri tek başına anlaşılamaz ve ele alınamaz. Tüm SKH’lerin eş zamanlı olarak ele alınması esastır ve optimum şekilde gerçekleştirilmesi, sosyal, etik ve kültürel konuların ele alınmasını gerektirecektir.
Özünde sağlıklı bir doğa olmadan sürdürülebilir bir kalkınmadan söz edilemez. 2021’de okyanuslarda ve karada yaşamı koruma hedefleri sıfırlanacak ve dünya, 2015 Paris İklim Değişikliği Anlaşması’nın uygulanmasına devam ederken 2020 sonrası küresel biyoçeşitlilik çerçevesi kapsamında 2030’a kadar doğa için yeni hedefler belirleyecektir. Bu nedenle, 2020 sonrası küresel biyoçeşitlilik çerçevesi, 2050 yılına kadar “doğayla uyum içinde yaşama” yönündeki çabalarımızı hızlandırıp derinleştirirken bir işbirliği fırsatı sunmaktadır.
Nature 2030, diğer Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile uyum içindeyken ve özellikle IUCN’nin bilgi birikimini ve toplu eylemlerini bir araya getirirken Su Altında Yaşam ve Karada Yaşam hedeflerinin uygulanmasında öncü bir rol üstlenerek, sağlık ve refah, cinsiyet eşitliği, temiz su, iklim eylemi ve barış, adalet ve güçlü kurumlar hedeflerinin gerçekleşmesine yardımcı olmak için çalışmaktadır.
IUCN’nin kalbinde doğaya saygı ve insanlara saygı vardır. IUCN’nin temel uzmanlığı, SKH’lerin biyosfer unsurları, daha adil ve eşitlikçi toplumlar ve ekonomiler için çalışma taahhüdü ile birleştirmek ve bunu yaparken insanlar ve gezegen için daha güçlü ortaklıklar kurmaktır. Birliğin tüm bileşenleri Nature 2030 eylem çağrısı doğrultusunda hareket etmelidir.
Önümüzdeki 10 yıl içerisinde IUCN’nin 1.400’den fazla üyesi, 16.000’den fazla bilim insanında oluşan ağı ve sekreterliği ile Nature 2030 gündemi etrafında toplu olarak hareket edeceklerdir. Bu küresel eylem çağrısı aracılığıyla, Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine, 2020 sonrası küresel biyoçeşitlilik çerçevesine, Paris İklim Değişikliği Anlaşması’na ve ayrıca COVID-19 pandemisinden küresel iyileşmeye açık ve kanıtlanabilir bir katkı sağlanması taahhüt edilmektedir.
Birlik, kendine özgü yapısından yararlanarak, gerekli bilime dayalı kanıtları ve karar vericilerin ihtiyaç duyduğu bilgiyi üretme, farklı paydaş grupları arasında güven ve fikir birliği oluşturma, uygulanabilir politika seçeneklerini belirleme ve kritik olarak, erken ve sürdürülebilir uygulamayı hızlandıran bir uygulama ve eylem kültürünü teşvik etme yoluyla dönüştürücü değişim için aşağıdaki beş yolu kullanarak insanlara, toprağa, suya, okyanuslara ve iklime somut ve olumlu etkiler sağlayacaktır.
Farkına varmak: Dünyanın karşı karşıya olduğu birbirine bağlı zorluklar, bununla ilgili aciliyet ve zaman çizelgeleri, bu konuda neler yapılabileceği ve hükümetler, sivil toplum kuruluşları, özel sektör, kadınlar, gençler, yerli halklar, topluluklar dâhil her aktörün oynayabileceği rol hakkında ortak bir anlayış teşvik edilmelidir. Aynı zamanda sahip olduğumuz inanılmaz olan doğayı korumak ve eski haline getirmek için durmadan çalışılmalıdır.
Sürdürmek: Kilit biyolojik çeşitlilik alanlarında ve diğer bozulmamış alanlarda dünyanın biyolojik çeşitliliğini ve doğal ve kültürel mirasını korumanın, sürdürmenin ve sürdürülebilir şekilde kullanmanın önemi üzerinde durulmalıdır.
Onarmak: Türlerin ve ekosistemlerin durumu ve BM Ekosistem Restorasyonu On Yılı'ndan yararlanarak ve doğanın hâlihazırda kaybolmuş veya bozulmuş tüm alanlarda sağladığı faydalar paketini içermektedir.
Kaynak: Hem geleneksel hem de yenilikçi kaynaklar aracılığıyla insanlığı ve gezegeni desteklemek için finans, kapasite geliştirme ve bilgi yoluyla doğayı korumak için çalışan insanları finanse ederek ve yatırım yaparak hareket etmektedir.
Yeniden Bağlanma: Sadece insanları gezegenle değil, doğa yoluyla diğer bireyler, topluluklar ve kendi miraslarıyla aynı hizaya getiren bir koruma kültürü inşa etmek için insanları doğaya bağlamaktır.
IUCN aksiyonları; gençler, kadınlar ve kız çocukları, yerli halklar ve çevre savunucuları dâhil olmak üzere kapsayıcı liderlik ve ortaklıkların yanı sıra bu programda açıklanan, amaçlanan dönüşümleri gerçekleştirmek için gerekli olan üç temel kolaylaştırıcıyı sistematik olarak ele alacak ve birleştirecektir:
a)Mevcut kaynakların uygulanması için yenilikçi kullanımlar dâhil olmak üzere teknoloji ve veriler
b)İletişim, eğitim ve kamu bilincinin gücü ve erişimi
c)Yatırım ve sürdürülebilir finansman
BİRLİK, VİZYONUNA KATKI SAĞLAMAK İÇİN AŞAĞIDAKİ HEDEFLERE ULAŞMAYA ÇALIŞMAKTADIR:
İNSANLAR
- Doğanın adil ve kapsayıcı korunmasını ve sürdürülebilir kullanımını sağlamak için tam olarak gerçekleştirilmiş haklar, roller, yükümlülükler ve sorumluluklar.
- İnsanlara ve doğaya fayda sağlamak için her düzeyde doğal kaynakların adil ve etkin yönetimi.
- Çevre hukukunun üstünlüğünün daha fazla gerçekleştirilmesi ve uygulanması.
KARA
- Ekosistemler korunmalı ve restore edilmeli, türler korunmalı ve geri kazanılmalı ve önemli biyolojik çeşitlilik alanları korunmalı.
- Gelişen üretim alanları sürdürülebilir olmalı ve doğanın değeri ve faydaları uzun vadede korunmalı.
- Doğa ve insanlar, kentsel zorluklar ve sürdürülebilir bir ekolojik ayak izi için çözümler sunmalı.
SU
- Tatlı su türlerinin kaybı ve tatlı su ekosisteminin sağlığının azalması durdurulmalı ve restorasyon başlatılmalı.
- Su kaynaklarına ve ilgili tüm ekosistem hizmetlerine adil erişim güvence altına alınmalı.
- Su yönetişimi, hukuk ve yatırım kararları, doğanın çoklu değerlerini ele almalı ve biyoçeşitlilik bilgisini içermeli.
OKYANUSLAR
- Deniz türlerinin kaybı ve deniz ekosistemi bütünlüğünün azalması durdurulmalı ve restorasyon başlatılmalı.
- Denizdeki doğal kaynakların kullanımı, genel olarak olumlu biyoçeşitlilik sonuçları üretir ve kıyı toplulukları için geçim kaynakları yararlarını sürdürür.
- Okyanus ve kıyı süreçleri, gezegensel istikrar için kilit bir temel olarak korunur.
İKLİM
- Ülkeler, iklim değişikliğinin etkilerine etkin bir şekilde uyum sağlamak için doğaya dayalı çözümleri kullanmalı.
- Ülkeler, iklim azaltma hedeflerine ulaşmak için doğaya dayalı çözümleri büyütmeli.
- İklim değişikliğine ve etkilerine verilen yanıtlar, doğa ve insanlar için olumsuz sonuçlardan kaçınmak için bilimsel değerlendirme ve bilgilerle değerlendirilmeli.
2030 Yılına Kadar Doğanın Korunması İçin En Önemli Taahhütler;
- AB'nin kara ve deniz alanlarının en az % 30'unun yasal olarak korunması ve ekolojik koridorların birbirine bağlanması,
- AB’nin kalan bakir ve balta girmemiş ormanları da dâhil olmak üzere, AB'de korunan alanlarının en az üçte birinin mutlak koruma altına alınması,
- Tüm korunan alanların etkili bir şekilde yönetilmesi, koruma hedeflerinin ve önlemlerinin net olarak tanımlanması ve doğru düzgün bir şekilde denetlenmesi
AB Doğa Restorasyon Planı: 2030'a Kadar Temel Taahhütler
- Bir etki değerlendirmesine tabi olarak; 2021 yılında yasal olarak bağlayıcı olan AB doğa restorasyon hedefleri ortaya konulacaktır. 2030 yılına kadar, bozulmuş ve karbonca zengin ekosistemlerin önemli bir kısmı iyileştirilecektir; habitatlar ve türler, koruma trendinde ve statülerinde hiçbir kötüleşme yaşanmayacak, türler ve habitatların az % 30'u, uygun koruma statüsüne erişecek veya olumlu bir eğilim gösterecektir.
- Tozlaştırıcılardaki düşüş tam tersine çevrilecektir.
- Kimyasal pestisitlerin riskleri ve kullanımı %50 oranında azaltılacak, daha tehlikeli pestisitlerin kullanımı da %50 oranında azaltılacaktır.
- Tarım alanının en az %10'u, yüksek biyoçeşitliliğe sahip tabiat özellikleri sergileyecektir.
- Tarım arazilerinin en az % 25'inde organik tarım yönetimi uygulanacak, agroekolojik uygulamaların kullanımı önemli ölçüde artırılacaktır.
- Ekolojik ilkelere tam uyum gösterilerek AB'de en az üç milyar yeni ağaç dikilecektir.
- Kirlenmiş toprak alanlarının iyileştirilmesinde önemli ilerlemeler kaydedilmiş olacaktır.
- Serbest akışlı nehirlerin en az 25.000’lik kısmı iyileştirilecektir.
- İstilacı yabancı türler tarafından tehdit altında olan Kırmızı Liste türlerinin sayısı % 50 oranında azaltılacaktır.
- Gübrelerden kaynaklanan besin kaybı %50 oranında azaltılacaktır ve dolayısıyla gübre kullanımı en az %20 oranında azaltılacaktır.
- En az 20.000 nüfusu olan şehirlerin iddialı bir Kentsel Yeşillendirme Planı olacaktır.
- AB kentsel yeşil alanları gibi hassas alanlarda hiçbir kimyasal pestisit kullanılmayacaktır.
- Balıkçılık ve avlanma faaliyetleri yüzünden deniz yatağı da dâhil olmak üzere hassas türler ve habitatlar üzerindeki olumsuz etkiler, iyi çevresel statüye ulaşmak amacıyla önemli ölçüde azaltılacaktır.
- Avlanma sırasında başka türlerin de yakalanmasının önüne geçilecektir veya türlerin toparlanmasına ve korunmasına olanak sağlayacak seviyeye düşürülecektir.
KAYNAKLAR
1) IUCN, Nature 2030 : one nature, one future : a programme for the Union 2021-2024. IUCN, World Conservation Congress. Gland, Switzerland, 2021.
2)AB Biyoçeşitlilik Stratejisi, 20 Mayıs 2020, Brüksel